Hướng dẫn tính thuế thu nhập cá nhân từ 2026 theo quy định mới

Năm 2025 đánh dấu một cột mốc quan trọng đối với hàng triệu người lao động tại Việt Nam. Sau nhiều năm kiến nghị và chờ đợi trước áp lực của lạm phát và chi phí sinh hoạt tăng cao, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã chính thức thông qua Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15. Văn bản này mang đến “làn gió mới” cho cách tính thuế, trực tiếp ảnh hưởng đến túi tiền của người làm công ăn lương.

Nếu bạn đang băn khoăn: “Lương bao nhiêu thì phải đóng thuế?”, “Cách tính thuế thu nhập cá nhân năm 2026 có gì khác so với 2025?” hay “Làm thế nào để tối ưu hóa số thuế phải nộp đúng luật?”, thì bài viết này chính là cẩm nang toàn diện dành cho bạn.

1. Tổng quan về Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN)

Thuế thu nhập cá nhân là khoản tiền mà người có thu nhập phải trích nộp một phần từ tiền lương hoặc từ các nguồn thu nhập khác vào ngân sách Nhà nước sau khi đã tính các khoản được giảm trừ. Đây là loại thuế trực thu, đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo công bằng xã hội và điều tiết thu nhập.

Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân hiện hành, đối tượng nộp thuế bao gồm:

• Cá nhân cư trú: Có thu nhập phát sinh trong và ngoài lãnh thổ Việt Nam (thường là người ở Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong năm dương lịch).

• Cá nhân không cư trú: Có thu nhập phát sinh tại Việt Nam (thường là người nước ngoài làm việc ngắn hạn).

Trong bài viết này, chúng ta sẽ tập trung sâu vào cách tính thuế thu nhập cá nhân đối với cá nhân cư trú có thu nhập từ tiền lương, tiền công – đối tượng phổ biến nhất.

2. Cập nhật quan trọng: Điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh (Áp dụng từ 01/01/2026)

Căn cứ vào Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15  về điều chỉnh mức giảm trừ gia cảnh của thuế thu nhập cá nhân, có hiệu lực thi hành từ 01/01/2026 và áp dụng từ kỳ tính thuế năm 2026, các con số quan trọng đã thay đổi như sau:

Việc nâng mức giảm trừ gia cảnh lên 15,5 triệu đồng/tháng phản ánh nỗ lực của Nhà nước trong việc hỗ trợ người lao động trước áp lực lạm phát. Điều này đồng nghĩa với việc hàng triệu người lao động sẽ được giảm số thuế phải nộp, hoặc thậm chí không phải nộp thuế từ kỳ tính thuế năm 2026.

3. Quy trình 3 bước thực hiện cách tính thuế thu nhập cá nhân từ tiền lương, tiền công

Để tính chính xác số thuế phải nộp, người lao động cần tuân thủ quy trình logic sau đây. Lưu ý: Đây là phương pháp tính cho cá nhân cư trú ký hợp đồng lao động từ 3 tháng trở lên.

Bước 1: Xác định tổng thu nhập chịu thuế

Tổng thu nhập chịu thuế là toàn bộ các khoản thu nhập người lao động nhận được từ đơn vị chi trả, bao gồm:

• Tiền lương, tiền công.

• Các khoản phụ cấp, trợ cấp (trừ các khoản được miễn theo quy định).

• Tiền thưởng (Lương tháng 13, thưởng lễ tết…).

• Các khoản lợi ích khác bằng tiền hoặc không bằng tiền.

Lưu ý các khoản được trừ khỏi thu nhập chịu thuế (Miễn thuế):

• Tiền ăn trưa, ăn giữa ca (không vượt quá 730.000 đồng/tháng).

• Tiền phụ cấp trang phục (không vượt quá 5.000.000 đồng/năm).

• Tiền phụ cấp điện thoại, xăng xe (theo quy chế công ty).

• Tiền làm thêm giờ ban đêm, làm thêm giờ cao hơn so với làm việc ban ngày.

Bước 2: Xác định các khoản giảm trừ

Đây là bước có sự thay đổi lớn nhất từ năm 2026. Các khoản giảm trừ bao gồm:

1. Giảm trừ gia cảnh (Mới):

   • Cho bản thân: 15.500.000 đồng/tháng.

   • Cho người phụ thuộc: 6.200.000 đồng/người/tháng.

2. Các khoản bảo hiểm bắt buộc:

   • Bảo hiểm xã hội (BHXH): 8%.

   • Bảo hiểm y tế (BHYT): 1,5%.

   • Bảo hiểm thất nghiệp (BHTN): 1%.

   • Tổng cộng: 10,5% trên mức lương đóng bảo hiểm.

3. Đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học: Phải có chứng từ chứng minh của các tổ chức uy tín.

Bước 3: Tính thu nhập tính thuế và số thuế phải nộp

Công thức cốt lõi được quy định tại Nghị định 65/2013/NĐ-CP (sửa đổi bởi Nghị định 12/2015/NĐ-CP):

Thu nhập tính thuế = Thu nhập chịu thuế – Các khoản giảm trừ

• Nếu TNTT< hoặc bằng 0: Bạn không phải đóng thuế.

• Nếu TNTT > 0: Bạn lấy số này để áp vào biểu thuế lũy tiến.

3. Biểu thuế lũy tiến từng phần (Áp dụng cho thu nhập tính thuế)

Dưới đây là bảng thuế suất cập nhật để bạn dễ dàng tra cứu cách tính thuế thu nhập cá nhân:

4. Ví dụ minh họa chi tiết: Áp dụng quy định mới 2026

Để giúp bạn hình dung rõ ràng hơn về cách tính thuế thu nhập cá nhân theo Nghị quyết 110, chúng ta sẽ đi vào các ví dụ cụ thể.

Ví dụ 1: Người độc thân, thu nhập trung bình khá

Tình huống: Anh A ký hợp đồng lao động chính thức với tổng lương là 30 triệu đồng/tháng.

• Lương thỏa thuận đóng bảo hiểm: 6.000.000 đồng.

• Tình trạng gia đình: Độc thân, không có người phụ thuộc.

• Các khoản khác: Không đóng góp từ thiện, nhân đạo, khuyến học.

Các bước tính toán:

1. Xác định thu nhập chịu thuế: 30.000.000 đồng.

2. Tính các khoản giảm trừ:

   • Giảm trừ bản thân (Mới): 15.500.000 đồng.

   • Giảm trừ người phụ thuộc: 0 đồng.

   • Giảm trừ bảo hiểm: 6.000.000 x 10,5% = 630.000 đồng.

   • Tổng giảm trừ: 15.500.000 + 630.000 = 16.130.000 đồng.

3. Xác định thu nhập tính thuế:

   30.000.000−16.130.000=13.870.000đo^ˋng

4. Tính thuế thu nhập cá nhân phải nộp: Mức thu nhập tính thuế 13.870.000 đồng thuộc Bậc 3 (Trên 10 đến 18 triệu đồng).

   • Công thức tính nhanh: (Thu nhập tính thuế x 15%) – 750.000

   • Tính toán: (13.870.000 x 15%) – 750.000 = 2.080.500 – 750.000 = 1.330.500 đồng.

5. Số tiền thực nhận

   30.000.000−630.000(BH)−1.330.500(Thue^ˊ)=28.039.500 đồng.

So sánh: Nếu áp dụng mức giảm trừ cũ (11 triệu bản thân), số thuế anh A phải đóng sẽ cao hơn đáng kể. Quy định mới giúp anh A tiết kiệm được một khoản tiền thuế hàng tháng.

Ví dụ 2: Người đã lập gia đình, có người phụ thuộc

Tình huống: Chị B có tổng thu nhập 40 triệu đồng/tháng.

• Đóng bảo hiểm trên mức lương full: 10 triệu đồng (giả định mức trần đóng hoặc lương cơ bản cao).

• Người phụ thuộc: Nuôi 02 con nhỏ dưới 18 tuổi (đã đăng ký giảm trừ).

Các bước tính toán:

1. Thu nhập chịu thuế: 40.000.000 đồng.

2. Các khoản giảm trừ:

   • Bảo hiểm: 10.000.000 x 10,5% = 1.050.000 đồng.

   • Bản thân (Mới): 15.500.000 đồng.

   • Người phụ thuộc (Mới): 6.200.000 x 2 = 12.400.000 đồng.

   • Tổng giảm trừ: 1.050.000 + 15.500.000 + 12.400.000 = 28.950.000 đồng.

3. Thu nhập tính thuế: 40.000.000 – 28.950.000 = 11.050.000 đồng.

4. Thuế TNCN phải nộp: Thuộc Bậc 3.

   • (11.050.000 x 15%) – 750.000 = 907.500 đồng.

Với quy định cũ (giảm trừ 4,4 triệu/người phụ thuộc), gánh nặng thuế của chị B sẽ lớn hơn nhiều. Mức giảm trừ mới 6,2 triệu đồng thực sự phản ánh sát hơn chi phí nuôi dưỡng con cái hiện nay.

5. Cách tính thuế TNCN đối với các nguồn thu nhập khác

Ngoài tiền lương, người dân còn có thể phải đóng thuế cho các nguồn thu khác. Dưới đây là cách tính vắn tắt:

Cá nhân cư trú không ký hợp đồng lao động hoặc hợp đồng dưới 3 tháng

Với lao động thời vụ, thử việc, freelancer, nếu tổng mức trả thu nhập từ 2.000.000 đồng/lần trở lên thì doanh nghiệp phải khấu trừ thuế 10% tại nguồn trước khi chi trả. Nếu cá nhân chỉ có duy nhất nguồn thu nhập này và ước tính tổng thu nhập năm chưa đến mức phải nộp thuế (dưới 186 triệu đồng/năm theo mức mới 2026), có thể làm Cam kết 08 để tạm thời không bị khấu trừ 10%.

Cá nhân không cư trú

Người nước ngoài không cư trú tại Việt Nam chịu mức thuế suất toàn phần là 20% trên thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công.

Thuế TNCN = Thu nhập chịu thuế x 20%.

Thuế TNCN từ đầu tư vốn, chuyển nhượng chứng khoán

• Đầu tư vốn (cổ tức, lãi cho vay): Thuế suất 5% trên tổng thu nhập.

• Chuyển nhượng chứng khoán: Thuế suất 0.1% trên giá trị chuyển nhượng (giá bán) từng lần.

Bạn quan tâm đến đầu tư? Hãy tìm hiểu ngay về [Cách đầu tư chứng khoán thông minh] cùng Finhay để gia tăng tài sản sau thuế.

6. Chiến lược quản lý tài chính từ phần thuế tiết kiệm được

Với chính sách giảm trừ gia cảnh mới từ năm 2026, phần lớn người lao động sẽ có thêm một khoản “thu nhập ròng”. Thay vì tiêu xài hết số tiền dôi dư này (như ví dụ trên là hơn 1 triệu đồng/tháng), bạn nên có kế hoạch chi tiêu và đầu tư hợp lý.

Tái đầu tư vào các kênh tích lũy

Số tiền tiết kiệm được từ thuế có thể xem là “vốn mồi”. Bạn có thể sử dụng các sản phẩm tài chính của VNSC by Finhay như tích luỹ HayBond hoặc chứng chỉ quỹ để tích lũy. Với lãi suất kép, 1 triệu đồng mỗi tháng có thể trở thành một khoản tiền lớn sau 5 – 10 năm.

Đọc thêm: Chứng chỉ quỹ là gì? Có nên đầu tư chứng chỉ quỹ?

Tham gia Quỹ hưu trí tự nguyện

Như đã đề cập ở Bước 3, đóng góp vào Quỹ hưu trí tự nguyện được giảm trừ khi tính thuế (tối đa 1 triệu/tháng). Đây là cách “một mũi tên trúng hai đích”:

1. Vừa giảm thêm được số thuế TNCN phải nộp.

2. Vừa chuẩn bị an nhàn cho tuổi già.

Đầu tư cho kiến thức

Sử dụng phần tiền tiết kiệm từ thuế để tham gia các khóa học nâng cao kỹ năng, từ đó gia tăng tổng thu nhập. Dù thuế có tăng theo thu nhập, nhưng giá trị ròng bạn nhận được vẫn lớn hơn rất nhiều.

7. Những câu hỏi thường gặp (FAQ) về tính thuế TNCN

1. Khoản thưởng Tết năm 2025 nhận vào tháng 01/2026 thì tính theo mức giảm trừ nào?

Trả lời: Thuế TNCN tính theo thời điểm chi trả thu nhập. Nếu công ty trả thưởng Tết vào tháng 01/2026, khoản tiền này sẽ được tính thuế theo quy định của năm 2026, tức là được áp dụng mức giảm trừ gia cảnh mới (15,5 triệu đồng). Đây là lợi thế lớn cho người lao động.

2. Lương tháng 13 có cần đóng thuế thu nhập cá nhân không?

Trả lời: CÓ. Theo quy định hiện hành (Thông tư 111/2013/TT-BTC), lương tháng 13 về bản chất là một khoản tiền thưởng, là thu nhập từ tiền lương, tiền công. Do đó, khoản này chịu thuế thu nhập cá nhân bình thường.

Cách tính: Lương tháng 13 sẽ được cộng gộp vào tổng thu nhập của tháng mà bạn nhận được khoản tiền này (thường là tháng 12 hoặc tháng 1) để tính thuế theo biểu lũy tiến. Vì tổng thu nhập tháng đó tăng đột biến, mức thuế bị trừ thường sẽ cao hơn các tháng bình thường.

==> Đọc thêm: Lương tháng 13 là gì? Làm rõ quy định, cách tính và quyền lợi người lao động cần biết

3. Tôi có thể đăng ký bao nhiêu người phụ thuộc?

Trả lời: Luật không giới hạn số lượng người phụ thuộc, miễn là bạn chứng minh được nghĩa vụ nuôi dưỡng (con cái, cha mẹ già, vợ/chồng mất khả năng lao động…) và đăng ký mã số thuế cho người phụ thuộc hợp lệ.

4. Làm thế nào để được hoàn thuế TNCN?

Trả lời: Nếu số thuế bạn đã bị khấu trừ trong năm lớn hơn số thuế thực tế phải nộp (sau khi quyết toán), bạn sẽ được hoàn thuế. Bạn cần thực hiện thủ tục Quyết toán thuế TNCN vào thời điểm tháng 3 – tháng 4 năm sau.

8. Kết luận

Hiểu rõ cách tính thuế thu nhập cá nhân và cập nhật kịp thời các thay đổi như Nghị quyết 110/2025/UBTVQH15 là quyền lợi sát sườn của mọi người lao động. Với mức giảm trừ gia cảnh mới (15,5 triệu cho bản thân và 6,2 triệu cho người phụ thuộc), áp lực tài chính trong năm 2026 dự kiến sẽ giảm bớt đáng kể.

Hãy sử dụng công cụ tính toán và các ví dụ trong bài viết này để chủ động kiểm tra bảng lương hàng tháng của mình. Đồng thời, đừng quên biến những thay đổi tích cực về chính sách thuế thành động lực để xây dựng kế hoạch đầu tư và tích lũy tài sản vững chắc hơn cùng VNSC.

Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Thông tin trong bài viết được tổng hợp dựa trên các văn bản pháp luật  cập nhật đến tháng 12/2025. Các quy định pháp luật có thể thay đổi hoặc có các văn bản hướng dẫn chi tiết hơn trong tương lai. Người nộp thuế nên tham khảo ý kiến của chuyên gia tư vấn thuế hoặc liên hệ trực tiếp với cơ quan thuế quản lý để được hướng dẫn cụ thể cho trường hợp của mình.